UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI
INSTYTUT SZTUK AUDIOWIZUALNYCH

PODYPLOMOWE STUDIA Z ZAKRESU GENDER

ul. Łojasiewicza 4, 30-348 Kraków
tel. 012 664 55 67

Podyplomowe Studia z Zakresu Gender, drugie tego rodzaju uniwersyteckie studia w Polsce, zostały powołane w Instytucie Sztuk Audiowizualnych na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Autorką i koordynatorką programu jest dr hab. Małgorzata Radkiewicz, której prace badawcze dotyczą kategorii gender - kulturowej tożsamości płci we współczesnym kinie i w mediach. Program został zatwierdzony przez prof. dr hab. Alicję Helman, dyrektorkę ISzA, która sprawuje nad studiami opiekę merytoryczną, Radę Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej, której decyzje potwierdził Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego wyrażając zgodę na uruchomienie studiów.

Nabór został po raz pierwszy został przeprowadzony we wrześniu 2001. Dzięki zakrojonej na krajową skalę akcji propagującej studia zgłosiła się grupa słuchaczy, którzy z prawdziwa pasją i zainteresowaniem przystąpili do zajęć. Czynnikiem ograniczającym dla wielu osób jest konieczność wniesienia opłaty, która za dwa semestry nauki wynosi 2 550 PLN. Trwają starania o zdobycie dofinansowania i grantów badawczych, które umożliwiłyby zredukowanie tej stawki, bądź też refundowanie słuchaczom kosztów w postaci jednorazowych stypendiów.

Studia z zakresu gender (kulturowej tożsamości płci) zostały założone z myślą o absolwentach wyższych uczelni, aktywnie uczestniczących w życiu politycznym, społecznym i kulturalnym kraju, stawiających na swój rozwój i doskonalenie się zawodowe. Studia te mają pomóc kandydatom w pracy z innymi ludźmi, ułatwić im zrozumienie mechanizmów społecznych i kulturowych, które określają tożsamość każdej z płci. Tego rodzaju edukacja pomaga uświadomić jak ważna i jednocześnie trudna jest odpowiedź na pytanie o tożsamość, tak często zadawane w kontekście przemian współczesnego świata. Studia te są szczególnie ważnym elementem edukacji dla osób realizujących się w życiu publicznym, którzy swoją postawą oddziałują na innych, kształtując postawę swojego otoczenia. Stąd nacisk organizatorów na to, by w gronie studentów znaleźli się:

• absolwenci studiów magisterskich,
• studenci piątego roku, doktoranci przygotowujący prace naukowe (magisterskie, doktoranckie) z zakresu problematyki kulturowej tożsamości płci,
• pracownicy organizacji pozarządowych,
• dziennikarze, osoby współpracujące z mediami,
• nauczyciele, pracownicy instytucji edukacyjnych i kulturalno-oświatowych
• osoby zainteresowanie poszerzeniem swojej wiedzy.

kładzie nacisk na interdyscyplinarność, wszechstronność i różnorodność prowadzonych zajęć. Zostały one dobrane tak, by dostarczyć słuchaczom informacji na temat różnych perspektyw w prowadzeniu badań na temat kulturowej tożsamości analizowanej i interpretowanej przez poszczególne dyscypliny, z użyciem odmiennych metodologii. Pozwalają one nie tylko na wykorzystanie różnorodnych teorii, po czym na ich praktyczne zastosowanie. Zadania stojące przed studiami z zakresu gender to przede wszystkim:

• analiza kulturowa, antropologiczna, historyczna, socjologiczna, psychologiczna męskiej i kobiecej tożsamości oraz związanych z nimi ról i modeli życiowych,
• interdyscyplinarne badania sposobów, w jakie kategoria kulturowej tożsamości płci - gender - funkcjonuje w różnych dziedzinach wiedzy oraz w konkretnych sferach życia, analizowanych i opisywanych przez współczesne dyscypliny naukowe,
• dostarczenie osobom zainteresowanym problematyką kulturowej tożsamości płci zaplecza teoretycznego i metodologicznego, niezbędnego w indywidualnej pracy naukowej,
• studia o charakterze doskonalącym, rozwijające dotychczasową wiedzę studentów i wzbogacające ją o nowe perspektywy badawcze.

jest na tyle urozmaicony, by w jak najpełniejszy sposób w czasie dwóch semestrów przekazać maksimum wiedzy i doświadczenia w analizowaniu i interpretowaniu zjawisk społecznych i kulturowych dotyczących gender. Na kanon składają się:

1. wykłady z podstawowych zagadnień teorii kultury i feminizmu, historii i teorii kina oraz mediów, teatru i dramatu, literatury, historii i socjologii, historii sztuki, kulturoznawstwa i antropologii, filozofii; wprowadzenie aspektu teoretycznego zagadnienia płci kulturowej poparte prezentacją dorobku naukowego na jego temat,
2. konwersatoria omawiające konkretne metodologie badań i ich praktyczne wykorzystanie w analizowaniu konkretnych przykładów i zagadnień zaprezentowanych wcześniej od strony teoretycznej.

został skonstruowany tak, by podczas dwóch semestrów studenci mogli odbywać regularne zajęcia w trybie zaocznym, to znaczy dwa razy w miesiącu, na sesjach odbywających się w soboty i niedziele. Ma to umożliwić osobom pracującym bezkonfliktowy udział w zajęciach. - Studenci zobowiązani są do zaliczenia 230 godzin rocznie, w tym 120 godzin obowiązkowych wykładów o wprowadzającym i wyjaśniającym charakterze oraz 110 godzin konwersatoriów, wybranych zgodnie z indywidualnymi zainteresowaniami spośród zaoferowanych 160 godzin zajęć, - egzamin końcowy obejmował będzie wiedzę ogólną oraz szczegółowe zagadnienia z dyscypliny wybranej przez słuchacza.

studiów rekrutują się zarówno z kadry akademickiej, jak i osób aktywnych w organizacjach kobiecych, instytucjach kulturalnych, mediach, gdzie mają możliwość praktycznego wykorzystania wiedzy na temat gender. Są wśród nich:

• pracownicy naukowi z polskich i zagranicznych ( wykłady gościnne) centrów akademickich,
• autorzy najnowszych publikacji i fachowych opracowań z zakresu gender,
• pracownicy instytucji, w których działalności problematyka gender jest obecna na co dzień.

stanowi integralną część studiów gender, co wynika z krótkiej, choć o bogatym dorobku, tradycji tych studiów w Polsce. Polega ona przede wszystkim na:

• wymianie informacji oraz dorobku naukowego ze środowiskiem akademickim i badawczym skupionym wokół gender studies za pośrednictwem:
  • Network of East West Women w Nowym Jorku,
  • Network Women's Program
  • Querelles - Net, Review Journal for Women's and Gender Studies
  • vifu - Virtual International Women's University.
• gościnnych wykładach i spotkaniach z osobami prowadzącymi badania nad kulturową tożsamością płci w innych ośrodkach zagranicznych:
  • Central European University w Budapeszcie
  • Free University w Berlinie,
  • Fachhnochschule w Erfurcie,
  • Uniwersytet w Bazylei.

dotyczą przede wszystkim jego aspektu popularyzatorskiego i edukacyjnego, które uczynią z gender kategorię ważną, dyskutowaną a przede wszystkim zrozumiałą na gruncie polskim.

Kategoria kulturowej tożsamości płci - gender, upowszechniona przez myśl feministyczną, jest wyraźnie obecna we współczesnej humanistyce a toczące się wokół niej dyskusje sięgają daleko poza feminizm. Gender jest obecnie kluczowym pojęciem w badaniach antropologiczno - kultorowych, społecznych, historycznych oraz psychologicznych. Poprzez analizę tej kategorii wyjaśnia się zjawiska współczesnego życia i fenomeny kultury okresu globalizacji świata. Warto poświęcić jej dogłębne studia, szczególnie w realiach współczesnego świata, gdy tak często pada pytanie o tożsamość: narodową, kulturową, etniczną a także płciową. Chociaż w Polsce, jak dotąd, studia określane na świecie mianem gender studies nie mają zbyt długiej tradycji, to badania tego rodzaju są od lat prowadzone przez wielu pracowników naukowych. O ciekawych rezultatach ich pracy świadczą ukazujące się publikacje, cieszące się coraz większym zainteresowaniem.

Interdyscyplinarne studia podyplomowe nad kulturową tożsamością płci to okazja dla kadry naukowej do zaprezentowania swojego dorobku naukowego z tego zakresu szerszemu forum a dla studentów szansa uczestnictwa w ciekawych i oryginalnych zajęciach. Słuchacze studium nie tylko uzyskają wiedzą teoretyczną wzbogacającą odbiór dziejących się wokół nich zjawisk, ale także praktyczne umiejętności ich analizowania i interpretowania. Służyć temu będą zajęcia typu konwersatoryjnego, w trakcie których, już w mniejszych grupach, studenci będą mięli szansę szczegółowego omówienia poszczególnych zagadnień. Wykładowcy przybliżą im różnorodne metodologie oraz sposoby ich wykorzystania w pracy nad konkretnym materiałem filmowym, literackim czy historycznym.

Studia nad kulturową tożsamością płci zasługują na upowszechnienie zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę kontekst dynamicznych przemian socjologicznych i kulturowych w świecie. Na przykładzie Europy widać wyraźnie, że w dyskusjach wciąż powraca kwestia zdefiniowania i określenia tożsamości współczesnego człowieka. Atrakcyjność studiów zwiększa interdyscyplinarność oferowanego programu oraz oryginalność perspektywy badawczej, rzadko stosowanej w wielu z proponowanych dziedzin.

Nacisk programu zostanie położony na stworzenie studentom zaplecza teoretycznego, jak również na wyrobienie w nich praktycznej umiejętności dostrzegania, analizowania i interpretowania problemu kulturowej tożsamości płci. Prowadzone zajęcia będą próbą znalezienia odpowiedzi na pytanie o przyczyny i skutki wybranych zjawisk kulturowych.